Województwo podlaskie.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Ten artykuł dotyczy współczesnego województwa. Zobacz też: województwo podlaskie.
województwo podlaskie
Herb województwa podlaskiego Flaga województwa podlaskiego
Herb Flaga
województwo podlaskie na mapie Polski
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku		  Białystok
Urząd Wojewódzki Białystok,
ul. Mickiewicza 3
Wojewoda Maciej Żywno
Urząd Marszałkowski Białystok,
ul. Wyszyńskiego 1
Marszałek Jarosław Dworzański
Powierzchnia 20 187,01 km²
Ludność 1 191 925 mieszk.
(30 czerwca 2008)
Gęstość zaludnienia 59,04 mieszk./km²
Urbanizacja 59,5%
Tablica rejestracyjna B
TERYT: 20 Kod ISO: PL-PD
zobacz: szczegółowy podział administracyjny
powiaty grodzkie 3
ziemskie 14
gminy miejskie 13
miejsko-wiejskie 23
wiejskie 82
Podlaski Urząd Wojewódzki

ul. Mickiewicza 3
15-213 Białystok
tel.: , fax
Oficjalna strona województwa podlaskiego
Pieczęć woj. podlaskiego

Województwo podlaskie (biał. Padlaskaje vajavodstva, lit. Palenkės vaivadija) - jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju, w geograficznym środku Europy. Przez jego środek przepływa Narew. Stolicą jest Białystok.

Utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

Atutami tego województwa jest nieskażone środowisko, z fragmentami pierwotnej puszczy oraz unikalnymi rozlewiskami Biebrzy. Województwo ma charakter rolniczy, lecz coraz większą rolę zaczyna odgrywać turystyka.

Spis treści

edytuj Geografia

Dane szczegółowe
Wsie 3272
Sołectwa 3307
Gminy 118
Miasta 36
Powiaty 17
Użytki rolne 1 200 600 ha
Gęstość dróg 52,4 km/100 km²
Dochód na
mieszkańca		 1106 zł
Stopa bezrobocia 9,6% (czerwiec 2008)

edytuj Położenie

Województwo podlaskie znajduje się na terenie Niziny Podlaskiej, Pojezierza Suwalskiego i Niziny Mazowieckiej.

Województwo podlaskie graniczy z:

edytuj Geografia historyczna

Obszar województwa podlaskiego nie pokrywa się z Podlasiem. Tworzy je:

(większość powiatu białostockiego, powiat bielski, powiat hajnowski, powiat moniecki, część powiatu siemiatyckiego, część powiatu sokólskiego, powiat wysokomazowiecki)

(powiat augustowski, część powiatu grajewskiego, część powiatu sokólskiego, powiat sejneński, powiat suwalski)

(część powiatu grajewskiego, powiat kolneński, powiat łomżyński, powiat zambrowski, zachodnia część powiatu białostockiego)

(część powiatu siemiatyckiego)

(część powiatu siemiatyckiego)

Ponadto nie zawiera ono 42% Podlasia - części na południe od Bugu (są to ziemie od Węgrowa po Międzyrzec Podlaski

edytuj Miasta

W województwie podlaskim jest 36 miast, w tym 3 miasta na prawach powiatów. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Liczba ludności i powierzchnia wg. GUS z 31 grudnia 2005 r.

  1. Białystok – 294.830 (102 km²)
  2. Suwałki – 69.268 (65,50 km²)
  3. Łomża – 63.819 (32,71 km²)
  4. Augustów – 29.971 (80,93 km²)
  5. Bielsk Podlaski – 26.893 (26,88 km²)
  6. Zambrów – 22.782 (19,02 km²)
  7. Grajewo – 22.718 (18,93 km²)
  8. Hajnówka – 22.159 (21,29 km²)
  9. Sokółka – 18.945 (18,61 km²)
  10. Łapy – 16.611 (11,90 km²)
  11. Siemiatycze – 15.178 (36,25 km²)
  12. Kolno – 10.772 (25,08 km²)
  13. Mońki – 10.461 (7,66 km²)
  14. Czarna Białostocka – 9.611 (14,28 km²)
  15. Wysokie Mazowieckie – 9.279 (15,24 km²)
  16. Wasilków – 8.872 (28,15 km²)
  17. Dąbrowa Białostocka – 6.165 (22,64 km²)
  18. Sejny – 5.971 (4,49 km²)
  19. Choroszcz – 5.424 (16,79 km²)
  20. Ciechanowiec – 4.923 (26,01 km²)
  21. Supraśl – 4.554 (5,68 km²)
  22. Brańsk – 3.800 (32,43 km²)
  23. Szczuczyn – 3.576 (13,23 km²)
  24. Knyszyn – 2.851 (23,68 km²)
  25. Lipsk – 2.500 (4,97 km²)
  26. Stawiski – 2.455 (13,28 km²)
  27. Zabłudów – 2.396 (14,30 km²)
  28. Suchowola – 2.255 (25,95 km²)
  29. Drohiczyn – 2.092 (15,68 km²)
  30. Nowogród – 2.014 (20,55 km²)
  31. Jedwabne – 1.908 (11,47 km²)
  32. Tykocin – 1.906 (28,96 km²)
  33. Goniądz – 1.903 (4,28 km²)
  34. Rajgród – 1.677 (35,18 km²)
  35. Kleszczele – 1.438 (46,71 km²)
  36. Suraż – 980 (33,86 km²)

edytuj Podział administracyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny województwa podlaskiego.
Podział administracyjny Powierzchnia
(km²)		 Ludność
(2006)[1]		 Siedziba Miasta gminy
grodzkie
Białystok 102 295,210   1
Suwałki 65 69,234   1
Łomża 33 63,572   1
ziemskie
powiat białostocki 2,985 136,797 Białystok * Łapy, Czarna Białostocka, Wasilków, Choroszcz, Supraśl, Zabłudów, Tykocin, Suraż 15
powiat sokólski 2,054 72,424 Sokółka Dąbrowa Białostocka, Suchowola 10
powiat bielski 1,385 60,047 Bielsk Podlaski Brańsk 8
powiat wysokomazowiecki 1,288 59,719 Wysokie Mazowieckie Ciechanowiec 10
powiat augustowski 1,658 58,966 Augustów Lipsk 7
powiat łomżyński 1,354 50,887 Łomża * Nowogród, Jedwabne 9
powiat grajewski 967 50,120 Grajewo Szczuczyn, Rajgród 6
powiat siemiatycki 1,460 48,603 Siemiatycze Drohiczyn 9
powiat hajnowski 1,624 48,130 Hajnówka Kleszczele 9
powiat zambrowski 733 44,798 Zambrów   5
powiat moniecki 1,382 42,960 Mońki Knyszyn, Goniądz 7
powiat kolneński 940 39,676 Kolno Stawiski 6
powiat suwalski 1,307 35,136 Suwałki *   9
powiat sejneński 856 21,331 Sejny   5
* nie zalicza się powiatu ziemskiego

edytuj Demografia

Dane z 30 czerwca 2008 r.29:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 1 191 925 100 611 131 51,3 580 794 48,7
powierzchnia 20 187,01 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)		 59,04 30,27 28,77

edytuj Warunki naturalne

W rozległych lasach i puszczach (Puszcza Białowieska, Augustowska, Knyszyńska, Zielona), z których niektóre jako jedyne w Europie zachowały swój pierwotny charakter, można spotkać bogactwo unikatowej fauny i flory. Szata roślinna regionu jest niezwykle bogata i urozmaicona, co sprzyja bogactwu świata zwierząt. Spotkać tu można łosie, wilki, rysie i żubry żyjące w Puszczy Białowieskiej i Knyszyńskiej.

Krajobraz urozmaicony, ukształtowany na północy podczas zlodowacenia bałtyckiego, na pozostałym obszarze podczas zlodowacenia środkowopolskiego. Najwyższe wzniesienia występują na północy (Rowelska Góra - 298 m n.p.m.), gdzie dominuje krajobraz pagórkowaty pojezierny. Pojezierza: Zachodniosuwalskie, Wschodniosuwalskie, Ełckie) oraz sandrowy pojezierny (Równina Augustowska); w środkowej i południowej części przeważają równiny peryglacjalne (wysoczyzny: Kolneńska, Białostocka, Wysokomazowiecka, Drohiczyńska, Wzgórza Sokólskie, Międzyrzecze Łomżyńskie, Równina Bielska), urozmaicone wcinającymi się w nie kotlinami i dolinami rzek, na zachodzie leży skraj sandrowej Równiny Kurpiowskiej. Na powierzchni przeważają piaski, żwiry, gliny morenowe, a w dolinach i kotlinach rzek iły, piaski i torfy rzeczne.

Klimat w porównaniu z innymi regionami Polski jest bardziej surowy, a Suwałki, są nazywane "polskim biegunem zimna". Jest on pod silnym wpływem mas powietrza kontynentalnego; średnia roczna temperatura powietrza poniżej 7°C, w części północno-wschodniej poniżej 6,5°C. Jest to jeden z chłodniejszych obszarów w kraju (zimy najchłodniejsze w Polsce, poza górami, o temp. poniżej 5,5°C); amplitudy temperatur powyżej 23°C, większe niż przeciętne w kraju. Opady wynoszą średnio 550 mm na południu województwa, do 700 na północy. Z warunków klimatycznych wynika długi okres zalegania pokrywy śnieżnej (ponad 3 miesiące) oraz skrócony okres wegetacyjny roślin 190-205 dni.

Województwo podlaskie należy do najczystszych ekologicznie regionów Polski - najniższa emisja (poza województwem warmińsko-mazurskim) zanieczyszczeń pyłowych (5,4 tys. ton) i gazowych (23 tys. ton).

Bardzo niska gęstość zaludnienia 61 os./km², największe zaludnienie (poza miastami) w zachodniej i środkowej części województwa podlaskiego; w Białymstoku i okolicach mieszka 1/3 ludności; niższy od średniej krajowej stopień urbanizacji 57,8%; wyższy przyrost naturalny 1,2, ujemne saldo migracji (0,6);

Podlaskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym w Polsce pod względem etnicznym i kulturowym. Od stuleci sąsiadują tu różne narodowości i wyznania. Poza ludnością polską mieszkają tu:

Występuje tu najliczniejsze w Polsce skupisko ludności prawosławnej (ok. 300 tys.), w Grabarce znajduje się ośrodek pielgrzymek prawosławnych (dane z 1999 roku).

Województwo podlaskie jest regionem o ogromnym, nie w pełni wykorzystanym, potencjale turystycznym (niska ilość miejsc noclegowych, brak infrastruktury). Małe miasteczka, ciekawe budowle, miejsca kultu religijnego oraz wspaniała przyroda tworzą klimat i niepowtarzalny urok województwa.

edytuj Ochrona przyrody

Ochroną prawną objęto blisko 40% powierzchni województwa. Szczególnym uznaniem cieszą się 4 podlaskie parki narodowe - najstarszy w Polsce Białowieski Park Narodowy, a także o największej powierzchni czyli Biebrzański Park Narodowy. Dwa pozostałe parki narodowe to wigierski i narwiański.
Ochrona przyrody i środowiska naturalnego w województwie podlaskim obejmuje także 3 parki krajobrazowe, 85 rezerwatów przyrody oraz 2051 pomników przyrody.

Parki narodowe:

  1. Białowieski Park Narodowy
  2. Biebrzański Park Narodowy
  3. Narwiański Park Narodowy
  4. Wigierski Park Narodowy

Parki krajobrazowe:

  1. Suwalski Park Krajobrazowy
  2. Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej
  3. Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi

87 rezerwatów przyrody oraz liczne obszary chronionego krajobrazu.

edytuj Transport

edytuj Drogowy

Drogi ekspresowe:

Drogi krajowe:

Drogi wojewódzkie:

edytuj zabytkiZabytki

Katedra Łomżyńska
Monaster Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu
Synagoga w Orli
Barokowy Pałac Branickich
Konkatedra św. Aleksandra w Suwałkach

Ważniejsze zabytki województwa (do uzupełnienia).

Średniowiecze

Renesans

Barok

  • Klasztor dominikanów z kościołem Nawiedzenia NMP w Sejnach (1610-1619)
  • Stary Kościół Farny w Białymstoku (1617-1626)
  • Synagoga (1642) i Dom Talmudyczny w Tykocinie (XVIII w.)
  • Klasztor karmelitów trzewiczkowych z kościołem Matki Bożej z Góry Karmel w Bielsku Podlaskim (poł. XVII w.)
  • Zespół Pałacowo-Parkowy Branickich w Białymstoku (XVII-XVIII w.)
  • Letnia rezydencja Branickich w Choroszczy (1752-1759)
  • Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie (1742-1750)
  • Kościół Wniebowzięcia NMP w Siemiatyczach (1719-1727)
  • Klasztor dominikanów z kościołem św. Jana Chrzciciela i św. Szczepana Męczennika w Choroszczy (poł. XVIII w.)
  • Zespół klasztorny O.O. Kapucynów w Łomży (1770-1798)
  • Ratusz w Bielsku Podlaskim (1977-1979)
  • Pałac w Pawłowiczch koło Sokółki
  • Synagoga w Orli
  • Klasztor Bernardynów w Tykocinie (1771-1791)

Klasycyzm

Wiek XIX

  • Pałac Lubomirskich w Białymstoku (II poł. XIX w.)
  • Pałac Hasbacha w Białymstoku (koniec XIX w.)
  • Zespół pałacowo-parkowy Buchholtzów w Supraślu (1892-1903)
  • Zespół fabryczny Beckera w Białymstoku (XIX/XX)
  • Zespół klasztorny SS. Benedyktynek w Łomży (1863 r.)
  • Kościół Wniebowzięcia NMP w Łomży (1877 r.)
  • Kościół Trójcy Przenajświętszej w Zambrowie (1879 r.)
  • Kościół Trójcy Przenajświętszej w Grajewie (1882 r.)
  • Kościół św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckim (1888 r.)
  • Gmach Seminarium w Łomży (1866 r.)
  • Ratusz w Łomży (1822-23)
  • Liczne zabytki przy ul Dwornej w Łomży
  • Dwór w Wojnówce

Wiek XX

  • Bazylika Wniebowzięcia NMP w Białymstoku (1900-1905, neogotycka)
  • Kościół św. Wojciecha w Białymstoku (1906-1912, neoromański)
  • Kościół św. Rocha w Białymstoku (1926-1947, modernistyczny)
  • Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Augustowie (1905-1911, eklektyczny)
  • Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej i Świętego Kazimierza w Mońkach (1921-1935, neobarokowy)
  • Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Łapach (1918-1927, neoromański}
  • Twierdza w Osowcu.

edytuj Nauka i oświata

edytuj Państwowe uczelnie wyższe

edytuj Niepubliczne uczelnie wyższe

  • Wyższa szkoła Menedżerska
  • Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku
  • Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku
  • Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku
  • Wyższa Szkoła Kosmetologii i Ochrony Zdrowia w Białymstoku
  • Wyższa Szkoła Matematyki i Informatyki Użytkowej w Białymstoku
  • Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku w Białymstoku
  • Wyższa Szkoła Agrobiznesu w Łomży
  • Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. B. Jańskiego w Łomży
  • Nadbużańska Szkoła Wyższa w Siemiatyczach
  • Wyższa Szkoła Wychowania Fizycznego i Turystyki w Supraślu
  • Wyższa Szkoła Suwalsko-Mazurska w Suwałkach
  • Wyższa Szkoła Służby Społecznej im. ks. F. Blachnickiego w Suwałkach

edytuj Seminaria duchowne

edytuj Historia

Województwo podlaskie, jakkolwiek w niewielkim stopniu pokrywało się z aktualnym obszarem, istniało pod tą nazwą także w latach 1513-1795 (Województwo podlaskie (I Rzeczpospolita)) i 1816-1837. Poniżej jednostki administracyjne istniejące dawniej na obszarze aktualnego województwa podlaskiego.

edytuj Wiek XX

Polska Rzeczpospolita Ludowa / III Rzeczpospolita

II wojna światowa

II Rzeczpospolita

I wojna światowa

edytuj Wiek XIX

Imperium rosyjskiego

Królestwo Polskie (kongresowe)

Królestwo Prus

edytuj Wiek XVI - Wiek XVIII

I Rzeczypospolitej

edytuj Wiek XII - Wiek XV

Wielkiego Księstwa Litewskiego

Królestwa Polskiego

Księstwo Halicko-Wołyńskie

edytuj Wiek X

edytuj Linki zewnętrzne

herb województwa podlaskiego
p • d • e
Województwo podlaskie

Miasta na prawach powiatu: Białystok • Łomża • Suwałki
Powiaty: augustowski • białostocki • bielski • grajewski • hajnowski • kolneński • łomżyński • moniecki • sejneński • siemiatycki • sokólski • suwalski • wysokomazowiecki • zambrowski

 
p • d • e
Województwa Polski
zasłony - anteny UMTS - Skuteczne Skteczne pozycjonowanie - wyniki duży lotek duży lotek duży lotek wyniki - matuszak.biz - obrazki mroczne tapety - Grzyby - Grzyby - Grzyby - Grzyby - Grzyby - Grzyby - Grzyby - Grzyby - Grzyby