Mit.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Mit (gr. μῦθος mythos - "myśl, zamysł, temat rozmowy, opowieść, baśń") – opowieść o otaczającym ludzkość świecie, opisująca historię bogów, demonów, legendarnych bohaterów oraz historię stworzenia świata i człowieka. Próbowała ona dać wyjaśnienie odwiecznych zagadnień bytu ludzkiego, mistyki, fascynacji śmiercią, życia i śmierci, dobra i zła, sensu ludzkiego bytu, jak również istnienie zjawisk przyrody (np. pory roku, piorun). Opowieści mityczne są przejawem wczesnego stadium rozwoju doktryny religijnej, tzw. etapu mitycznego.
Zbiór mitów danej społeczności określa się mianem mitologii.
Współcześnie rozmaite zbiorowości ludzkie oraz poszczególne jednostki tworzą rozmaite opowieści mające na celu stworzenie i podtrzymanie fałszywego mniemania o grupie lub jednostce. Przykładem tego typu współczesnych mitów są mity narodowe. Chorobliwą skłonność do zmyślania kłamliwych opowieści określa się mianem mitomanii.
Terminem mit określa się również formę literacką opowieści przekazującej wyobrażenia danej zbiorowości o świecie i ludziach. Pierwotnie przekazywana w formie ustnej, później pisemnej.
Edward Wilson scharakteryzował mit z pozycji socjobiologii: jest to opowieść, która szczególne miejsce, jakie plemię zajmuje w świecie, wyjaśnia w kategoriach racjonalnych, odpowiadających sposobowi rozumienia świata fizycznego przez słuchacza. Mity komplikują się proporcjonalnie do wzrostu złożoności struktur społecznych, stanowią ich odbicie. Ponadto, Wilson twierdzi, że większość współczesnych intelektualnych "bojów" wynika z konfliktu pomiędzy trzema wielkimi mitologiami – marksizmem, tradycyjną religią oraz scjentystycznym materializmem. Na podstawie: Edward O. Wilson On human nature
Spis treści |
edytuj Funkcje mitów
- poznawcza - poprzez mity ludzie starali się wyjaśnić niezrozumiałe dla nich zjawiska przyrody;
- światopoglądowa - mity jako podstawa wierzeń religijnych;
- sakralna - w mitologiach odnajdujemy wzorce rytualnych obrzędów oraz wskazówki, jak należy czcić bogów.
edytuj Koncepcje mitu
- strukturalne – w których nacisk położony jest głównie na formę mitu (Lévi-Strauss, Barthes)
- esencjonalne – w których nacisk położony jest głównie na treść mitu (Eliade)
- funkcjonalne – w których przedmiotem zainteresowania jest przede wszystkim funkcja, jaką pełni mit dla społeczeństwa lub jednostki (Malinowski, Jung, Cassirer).
edytuj Rodzaje mitów
- kosmogoniczne – o stworzeniu świata i kosmosu
- teogoniczne – o narodzinach i życiu bogów
- kalendarzowe – o podziale roku
- antropogeniczne – o stworzeniu człowieka
- genealogiczne – o rodach starożytnych
- soteriologiczne – o zbawieniu człowieka
- eschatologiczne - o życiu pośmiertnym