Elke dag van het jaar wordt er op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen sjablonen beschikbaar [1]. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat.
Op Wikipedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen.
- Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen, indien de pagina Sjabloon:Uitgelicht_<dag>_<maand> bestaat.
- Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
- Artikelen van vóór 8 september 2005 kan je hier terugvinden.
- Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.
PS. Als de wijzigingen van de sjablonen niet meteen zichtbaar zijn op deze pagina: ververs pagina
|
8 oktober |
|
De Misthoorn-affaire is de benaming van een serie van gebeurtenissen, die de ideologische verschillen blootlegde tussen enerzijds de sterk op de Nederlandse zelfstandigheid gerichte ideologie van de NSB en anderzijds het streven van de SS om Nederland te laten opgaan in het Duitse nationaal-socialistische Rijk. Deze affaire speelde in de maanden augustus en september van 1942.
De Misthoorn was een blad dat sinds 1938 verscheen. Het was wellicht het meest virulente antisemitische scheldperiodiek dat ooit in Nederland verscheen. Vóór het begin van de Tweede Wereldoorlog luidde de ondertitel Onafhankelijk en onpolitiek orgaan tot wering van den Joodschen invloed. (Lees verder)
|
|
|
|
| Laatste 10 artikelen |
Toekomstige 10 artikelen |
|
7 oktober |
|
Dynamic Positioning is een systeem dat automatisch de positie en koers van een schip constant houdt door gebruik te maken van de eigen schroeven. Werkzaamheden op zee die anders niet mogelijk zouden zijn, doordat er bijvoorbeeld niet geankerd kan worden door pijpleidingen op de zeebodem zijn door Dynamic Positioning wel uit te voeren. Dynamic positioning kan absoluut zijn waarbij een positie ten opzichte van de zeebodem wordt vastgehouden of relatief, waarbij een bewegend object, zoals een ander schip, een ROV of een drijvend productieplatform, wordt gevolgd. Ook kan een koers ten opzichte van wind en stroming worden vastgehouden, waarbij het benodigde vermogen om op positie te blijven minimaal is. (Lees verder)
|
|
|
|
9 oktober |
| Ernesto Rafael 'Che' Guevara de la Serna (Rosario (Argentinië), 14 juni 1928 - La Higuera (Bolivia), 9 oktober 1967) was een Argentijns marxistisch revolutionair en Cubaans guerrillaleider. De bijnaam Che kreeg hij gedurende zijn verblijf in Guatemala. In Argentinië wordt de kreet Che gebruikt om iemands aandacht te trekken. In de rest van Latijns-Amerika wordt Che gebruikt als bijnaam voor iemand uit Argentinië.
Che was een lid van Fidel Castro's Revolutionaire Beweging van de 26e juli, die in 1959 in Cuba via een revolutie aan de macht kwam. Na verscheidene posten in de nieuwe Cubaanse regering te hebben bekleed, verliet Guevara Cuba in 1966 om de revolutie in andere landen te verspreiden. Eerst in de Democratische Republiek Congo en later in Bolivia. Op 8 oktober 1967 werd Guevara opgepakt tijdens een door de CIA georganiseerde militaire operatie van het Boliviaanse leger. Hoewel de CIA hem voor ondervraging in leven wilde houden, werd Guevara door het Boliviaanse leger geëxecuteerd. In juli 1997 zijn de overblijfselen van Guevara en zes van zijn kameraden naar Cuba overgebracht en in oktober 1997 met militaire eer bijgezet in een mausoleum in Santa Clara. (Lees verder)
|
|
|
|
6 oktober |
|
De Citaro is een type lijnbus van het Duitse Mercedes-Benz. De lagevloerbus Citaro werd in 1997 geïntroduceerd als opvolger van de O405. Wereldwijd rijden er meer dan 11.000 Citaro's rond, zowel in standaarduitvoering als gelede variant. In Nederland rijden Citaro's onder andere bij Connexxion, Veolia Transport en Arriva. (Lees verder)
|
|
|
|
10 oktober |
|
De Iraanse Revolutie was een revolutie in Iran die begon in december 1978, waarbij de dictatoriale, pro-westerse sjah Mohammed Reza Pahlavi werd afgezet ten gunste van een theocratie onder leiding van ayatollah Ruhollah Khomeini. De revolutie vond plaats in twee fasen. In de eerste fase verdreef een alliantie van liberale, linkse en religieuze groeperingen de sjah. In de tweede fase, vaak de Islamitische Revolutie genoemd, greep Khomeini de macht. (Lees verder)
|
|
|
|
5 oktober |
|
In de Verenigde Staten is het homohuwelijk een controversieel onderwerp. De eerste burgerrechtenbewegingen die probeerden huwelijken voor mensen van hetzelfde geslacht mogelijk te maken, voerden al campagne in de jaren '70. Huwelijken werden op lokaal initiatief al sinds 1975 gesloten, maar meestal later weer ontbonden wegens strijdigheid met de grondwet van de staat.
Momenteel erkennen alleen de staten Massachusetts en Californië het homohuwelijk, en hebben de staten Vermont, Connecticut, Hawaï, Maine, New Jersey en het District of Columbia geregistreerde partnerschappen of een andere vorm van wettelijke bescherming voor koppels van twee mensen van hetzelfde geslacht. Achttien staten hebben grondwettelijke beperkingen die het huwelijk definiëren als een unie tussen een man en een vrouw; dezelfde beperking is opgenomen in wetten van vierentwintig andere staten. New Mexico, Wisconsin, New York en Rhode Island hebben geen wettelijke bepalingen die het huwelijk definiëren als zijnde tussen een man en een vrouw. (Lees verder)
|
|
|
|
11 oktober |
|
Vollenhove (Nedersaksisch: Veno) is een kleine stad in het noordwesten van de Nederlandse provincie Overijssel (Kop van Overijssel). Het maakt sinds 1 januari 2001 deel uit van de gemeente Steenwijkerland. Vollenhove telde op 31 december 2006 4121 inwoners. Vollenhove is een van de plaatsen die op het 'land Veno' (ook wel 'land van Vollenhove' genoemd) liggen. Andere plaatsen van het 'land Veno' zijn Barsbeek, Kadoelen, Moespot, Heetveld en de Krieger. Hoewel Vollenhove vroeger van de visserij leefde, doet men dit nu van het toerisme. Evenementen zijn het bloemencorso en de havendagen. (Lees verder)
|
|
|
|
4 oktober |
|
Dierendag is een dag die wereldwijd op de agenda staat als een moment waarop extra aandacht wordt besteed aan dieren en met name aan het huisdier. De eerste dierendag was op 4 oktober 1930.
De datum van dierendag gaat terug op de overlijdensdatum van de heilige Franciscus van Assisi (4 oktober 1226), die zich bekommerde om het lot van zwervers, maar ook van planten en dieren. Zijn sterfdag werd tijdens een dierenbeschermingscongres in 1929 in Wenen uitgeroepen tot Werelddierendag. (Lees verder)
|
|
|
|
12 oktober |
|
Kleurenblindheid of daltonisme is het niet volledig normaal waarnemen van kleuren. Het kan geheel of gedeeltelijk voorkomen. Kleurenzwakte, het minder goed kunnen onderscheiden van kleuren, komt meer voor dan kleurenblindheid. Meestal treedt kleurenblindheid op als een of meer van de drie typen kegeltjes, die naast de staafjes een van de twee soorten lichtgevoelige cellen in het netvlies zijn, niet goed of helemaal niet werken. Kleurenblindheid is meestal een geslachtsgebonden erfelijke aandoening, hoewel er ook verworven vormen bestaan. (Lees verder)
|
|
|
|
3 oktober |
|
De Tibetaanse film is een filmgenre waartoe films behoren die door Tibetanen zijn gemaakt, over Tibet gaan of in het Tibetaans zijn verfilmd. Het bekendst zijn vooral Seven Years in Tibet, Kundun en Himalaya. Sinds eind jaren '90 namen ook films een vlucht die door Tibetanen zelf zijn gemaakt, met de opkomst van regisseurs als Norbu, Chokling, Sarin en Sonam. Vaak terugkerende onderwerpen zijn de Dalai Lama, de situatie in Tibet na de invasie begin jaren '50 en het Tibetaans boeddhisme. Maar ook komen steeds vaker andere onderwerpen aan bod, zoals Tibetanen zelf, liefde, natuurschoon, maar ook voetbal. Films uit China bevinden zich meestal in de genres filmdrama of martial-arts. Ook zijn er veel documentaires gemaakt, waarvan bijvoorbeeld Die Salzmänner von Tibet meermaals werd bekroond.(Lees verder)
|
|
|
|
13 oktober |
|
Snooker is een biljartspel voor twee spelers of twee ploegen waarbij de ballen weggespeeld moeten worden. Er zijn in totaal 22 ballen: vijftien rode, zes gekleurde ballen (geel, groen, bruin, blauw, roze en zwart) en een witte bal. Het is het best vergelijkbaar met pool. De belangrijkste verschillen tussen pool en snooker zijn de afmetingen; een snookertafel is in de regel groter dan een pooltafel, de ballen zijn kleiner en lichter en de keu is bijgevolg dunner. (Lees verder)
|
|
|
|
2 oktober |
|
Het Suikerfeest of het Kleine Feest (Arabisch: عيد الفطر, `id-oel-fitr, Indonesisch: Idul Fitri of Lebaran, Turks: Şeker Bayramı of Ramazan Bayramı) is een islamitisch feest waarop het einde van de maand ramadan gevierd wordt. Het duurt drie dagen, van 1 tot en met 3 oktober dit jaar. Het Arabische id-oel-fitr betekent "feestdag ter gelegenheid van het breken (van het vasten)".
Hoewel over het algemeen in België en Nederland de term Suikerfeest door de Turkse gemeenschap gehanteerd wordt als Nederlandse vertaling voor het feest aan het einde van het vasten gedurende ramadan, kunnen niet alle moslims zich hierin vinden omdat het slechts betrekking op eten heeft. De vergelijking wordt gemaakt om dan Kerstmis het Kalkoenfeest te noemen. Volgens hen is het beter om het te duiden met het Kleine Feest. Het Kleine Feest staat in verband met het Offerfeest dat ook wel het Grote Feest wordt genoemd.(Lees verder)
|
|
|
|
14 oktober |
|
Breien is een manier om van wol kledingstukken te maken. Daarvoor zijn een of meerdere bollen wol en twee of meerdere breinaalden nodig. Breien is in het Europa van na de 19e eeuw geworden tot een bezigheid voor vrouwen. Daarvoor werd er evenwel ook door Europese mannen gebreid. Tot in de 20e eeuw was de breiende herder of visser nog een normaal verschijnsel. Naast wol wordt ook wel acryl of katoen gebruikt. Tot tenminste 1970 werd breien, evenals haken en borduren, aan meisjes geleerd op de basisschool. Het professioneel breien gebeurt inmiddels vrijwel alleen nog met de breimachine. Het machinebreien maakte het gebruik van dunnere materialen als acrylgaren, katoen, wol-acryl en katoen-acryl beter mogelijk. (Lees verder)
|
|
|
|
1 oktober |
|
De Volksrepubliek China heeft op 1 oktober haar nationale feestdag. Op deze datum wordt herdacht dat Mao Zedong deze staat uitriep op 1 oktober 1949. Met een bevolking van 1,3 miljard is het het grootste land qua inwoners in de wereld. Het Mandarijn, een van de Chinese talen, is de meest gesproken taal ter wereld. Qua oppervlakte (9,6 miljoen km²) is het na Rusland en Canada het derde land ter wereld. De hoofdstad van de Volksrepubliek China is Peking; andere grote steden zijn Sjanghai, Tianjin en Tsjoengking. Hongkong werd in 1997 een speciaal bestuurlijk gebied gevolgd door Macau in 1999. De grote steden zijn vrijwel allemaal te vinden aan de oostkust, die economisch sterk ontwikkeld is. Dit in sterk contrast met het arme westen waar onder andere Tibet en Sinkiang te vinden zijn.
De Volksrepubliek China heeft een op communistische leest geschoeide staatsvorm. Taiwan, dat zichzelf als onafhankelijke natie beschouwt, wordt door de Volksrepubliek gezien als een afvallige provincie. Dit levert internationaal nogal eens spanningen op. Getrouw aan het communisme wordt godsdienstbeoefening niet aangemoedigd. (Lees verder)
|
|
|
|
15 oktober |
|
De Da Vinci Code is een roman, een 'fact-fiction', geschreven door Dan Brown en uitgebracht in 2003. De Da Vinci Code was een wereldwijde bestseller; 50 miljoen exemplaren werden verkocht. Het boek is in 44 talen vertaald. Ook in Nederland verkocht het boek goed: meer dan 400.000 exemplaren gingen al over de toonbank. Het boek wekte veel kritiek uit zowel christelijke als wetenschappelijke hoek, omdat Brown schrijft dat de Kerk eeuwenlang het grootste geheim uit de geschiedenis verborgen heeft gehouden. (Lees verder)
|
|
|
|
30 september |
|
Bokbier is een seizoensbier dat elk jaar van september tot november wordt verkocht. Er is ook een (blond) bokbier dat elk jaar in mei wordt verkocht. Deze bieren worden ook wel respectievelijk herfstbok en lentebok genoemd.
De naam is aan het eind de zestiende eeuw ontstaan in Beieren en is een verbastering van de aanduiding Einbecker Bier naar de stad Einbeck, in de vijftiende eeuw een beroemde bierstad. (Lees verder)
|
|
|
|
16 oktober |
|
De Processen van Neurenberg zijn de in de Duitse stad Neurenberg gehouden processen tegen 22 kopstukken van het nazi-regime uit de Tweede Wereldoorlog. De processen begonnen op 20 november 1945 en duurden tot 1 oktober 1946. Op 16 oktober 1946 werden 10 veroordeelde oorlogsmisdadigers opgehangen. Het proces werd geleid door de 'Grote Vier': de Verenigde Staten van Amerika, de Sovjetunie, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. De overige geallieerde landen stuurden waarnemers. (Lees verder)
|
|
|
|
29 september |
|
De Sony Pictures Studios vormen een complex van filmstudio's, dat gebruikt wordt door onder andere Columbia Pictures, TriStar Pictures en Metro-Goldwyn-Mayer. Ook bekende Amerikaanse televisieshows als Jeopardy en Wheel of Fortune worden hier opgenomen. Nadat de studio's in 1915 gebouwd waren kwamen ze in 1924 in handen van Metro-Goldwyn-Mayer, die hier beroemde films als The Wizard of Oz en Gone with the Wind produceerden. Na financiële problemen van MGM werden de studio's verkocht, om uiteindelijk in 2005 in handen te komen van Sony Pictures Entertainment. (Lees verder)
|
|
|
|
17 oktober |
|
Aardolie is een fossiele brandstof en is ontstaan uit afzettingen van plantenresten die gedurende lange tijd aan hoge druk en warmte zijn blootgesteld. Een aantal landen die op grote schaal olie produceren zijn verenigd in de OPEC.
De voorraad aardolie is niet oneindig. De laatste tijd is de prijs fors gestegen door een hogere vraag uit opkomende economieën zoals de Volksrepubliek China en India enerzijds en de dreiging van terreur anderzijds. (Lees verder)
|
|
|
|
28 september |
|
Stengels van planten zorgen voor stevigheid en transport van water, mineralen en assimilaten. Ook zorgen stengels voor de groei zowel in de lengte als in de dikte. Plantenstengels bestaan uit leden en knopen. De knopen zijn vaak verdikt. Op de knopen van stengels zitten de bladeren. Bij houtachtige gewassen zijn de twijgen bedekt met een kurklaagje. Daarom zitten op het oppervlak van deze twijgen lenticellen, vergelijkbaar met huidmondjes bij bladeren. Deze zorgen voor gasuitwisseling door de kurklaag heen. (Lees verder)
|
|
|
|
18 oktober |
|
Belgisch-Kongo was van 18 oktober 1908 tot 30 juni 1960 een kolonie van België in het gebied van het huidige Congo-Kinshasa.
Voordien was Belgisch Kongo een "privé-kolonie" ook wel Kongo-Vrijstaat genoemd, die geëxploiteerd werd door Leopold II met steun van bedrijven en financiële groepen. Deze exploitatie had een ongekende humanitaire catastrofe tot gevolg, die tot een internationaal schandaal leidde. In 1908 stemde de Kamer van Volksvertegenwoordigers en de Senaat van de Belgische staat ermee in om Kongo-Vrijstaat te annexeren nadat Leopold II niet meer kon instaan voor het bestuur van het gebied. Het gebied werd van dat moment Belgisch-Kongo genoemd.
Op 30 juni 1960 werd Belgisch Kongo, na een periode van ernstige onrusten, een onafhankelijke staat. (Lees verder)
|
|
|
|